Monday July 22 2019

10 FAKTET E “PADJEGURA” TE NOTRE DAME DE PARIS

Ndërtimi i saj ndodhi më shumë se 850 vjet më parë, në zemër të një Parisi shumë më të vogël. Katedralja e Notre-Dame, e quajtur plotësisht Notre-Dame de Paris (Zonja e Parisit) në frëngjisht, është ende një nga monumentet më të rëndësishme të kryeqytetit francez, (të paktën deri në natën kur u dogj)

Këtu janë disa fakte interesante në lidhje me këtë kryevepër fetare dhe arkitektonike në Paris.

1. Katedralja është monumenti më i vizituar në Paris

Franca është vendi më i vizituar në botë. Po çuditërisht, monumenti më i vizituar nuk është Kulla Eifel.
Nëse Disneyland Paris është destinacioni numër një turistik në Francë, katedralja e Notre Dame është monumenti më i vizituar brenda kufijve të Parisit.

Më shumë se 13 milionë vizitorë kalojnë nëpër portën e madhe të Notre-Dame çdo vit. Kjo do të thotë se Katedralja mirëpret rreth 35 mijë vizitorë në ditë! Në Francë, 99% e qyteteve kanë një popullsi më të vogël se ky numër vizitorësh.

2. Katedralja është ndërtuar në një vend të shenjtë

Notre-Dame de Paris është ndërtuar në “Île de la Cité” (Ishulli i Qytetit) në qendër të Parisit. Është mjaft e vështirë të imagjinohet “Île de la Cité” pa katedralen e Notre-Dame. Duke qëndruar këtu që nga shekulli i 12-të, kryevepra gotike duket se ka qenë këtu përgjithmonë.

Megjithatë, Île de la Cité ishte këtu shumë kohë përpara katedrales. Pasi Galet u mundën nga romakët në betejën e Lutetisë (52 p.e.s), qyteti i ri Gallo-Romak i Lutetisë u vendos dhe u zhvillua në Bregun e majtë dhe në Île de la Cité. Lagjet e zakonshme dhe të njohura ndodheshin në Bregun e Majtë së bashku me Rrugën aktuale Saint-Jacques.

Që prej origjinës, Île de la Cité ishte ndarë në dy pjesë: gjysma perëndimore i kushtohej çështjeve të qytetit dhe ishte shtëpia e Pallatit, ku ndodheshin sundimtarët që mund të banonin gjatë vizitave të tyre në Lutetia; gjysma lindore, nga ana tjetër, i dedikohej adhurimit ( me altarë ose tempujt – kjo mbetet e paqartë). Kjo ndarje e ishullit, me një gjysmë të përkushtuar ndaj drejtësisë dhe sundimit dhe tjetra e përkushtuar ndaj fesë – mbijetoi nëpër kohë.

3. Katedralja është një referencë për matjen: "Pika Zero"

Nëse do të qëndroni para Notre-Dame, do të shihni fasadën e gdhendur, ose brigjet e lumit Sena…., por ndoshta nuk shihni shumë tokë….Nuk ka ndonjë gabim, thjesht keni harruar një detaj: pikën e referimit zyrtar që përfaqëson Parisin.

Në fakt, në sheshin përpara kishës, është një pllakë ku ndodhet një busull e vogël, që njihet si “Pika Zero e rrugëve franceze”, që tregon se ku ndodhen të gjitha rrugët e Francës dhe distancat e tyre.

4. Këmbanat e Katedrales kanë pasur një jetë të tyre

Ashtu siç ndodh shpesh me kishta, këmbanat e Notre Dame mbajnë emra e tyre. Në Notre-Dame, ata quhen Marie, Emmanuel, Gabriel, Anne-Genevieve, Denis, Marcel, Etienne, Benoît-Joseph, Maurice dhe Jean-Marie, po flasim për këmbanat kryesore.

Por ajo që është më interesante është jeta e trazuar e këtyre këmbanave. Nëse Quasimodo, është gungaçi i famshëm krijuar nga Victor Hugo që t’i binte këmbanave në katedralen e madhe, pjesët e bronxit të dy apo tre tonelatave kishin jetën e tyre. Këmbanat që dëgjohen prej aty nuk janë të gjitha ekzaktësisht ato që janë dëgjuar shekuj më parë.

Në të vërtetë, pas Revolucionit Francez, më 1791, shumica e këmbanave u morën dhe u shkrinë për t’u bërë topa. Këmbanat e reja u instaluan vetëm gjatë shekullit të 19-të dhe kontribuan për të krijuar një zile të njohur që pushtoi qiellin e kryeqytetit francez për 150 vjet. Në vitin 2013, për të festuar 850 vjetorin e Notre-Dame, këmbanat u zëvendësuan në një ceremoni shumë të rëndësishme e cila u bë publike.

5. Kimeret e katedrales nuk janë aq mesjetare

Një element tipik i artit gotik, kimerat dhe gargoyles (figura mitologjike) janë të përfaqësuara më së miri në muret e Notre-Dame. Gargoyles janë statuja të uritura, të vendosura në vende strategjike për të siguruar kullimin e ujit. Ndërsa Kimoret janë thjesht dekorative.

Këto dy figura mitologjike, u krijojnë mundësi turistëve të bëjnë fotografi me Kimerat në plan të parë dhe Parisin në sfond.
Njerëzit shpesh mendojnë se këto statuja janë përfaqësuese të stilit mesjetar të Katedrales. Në të vërtetë, Kimerat dekorative të panoramës së kullave nuk janë aspak mesjetare!
Kjo pasi të gjithë gargoyles e katedrales janë zëvendësuar që nga Mesjeta: në të vërtetë, gargoyles në veçanti, duke pasur parasysh edhe funksonin e tyre, nuk janë të dizajnuara për të zgjatur shumë. Shumica duhet të zëvendësohen çdo shekull apo 150 vjet.
E njëta gjë mund të thuhet edhe për kimerat, që janë zëvendësuar gjithashtu. Më të famshmet, në Galerie des Chimères, janë zëvëndësuar në mesin e shekullit të 19-të.

6. Katedralja u shpëtua nga Quasimodo

Pas Revolucionit Francez, Notre-Dame de Paris u dëmtua shumë. Disa statuja ishin shkatërruar dhe këmbanat më së shumti ishin shkrirë.
Ajo hyri në shekullin e 19-të në një gjendje shumë të degraduar dhe pothuajse ra në harresë, duke u përdorur si një hapësirë depozitimi dhe jo si objekt religjoz.

Në 1804, megjithatë, Napoleoni u kurorëzua perandori i francezëve në Katedrale, duke e futur atë në faqet e para të historisë.

Në vitin 1831, kryevepra e Viktor Hugo, “Notre-Dame de Paris”, solli një famë të pashembullt për kishën e harruar.

Kërkesa popullore dhe programet ministrore për ta ruajtur atë çuan në rinovimet masive të drejtuar nga Viollet-le-Duc në mesin e shekullit të 19-të, duke e ruajtur kështu këtë xhevahir të artit gotik.

7. Katedralja është shtëpia e një pylli

Notre-Dame de Paris ka 127 metra (gjatësi), 48 metra (gjerësi) dhe lartësi shkon në 43 metra nën çati.
Me përmasa të tilla, mund të vijë si befasuese që struktura e çatisë është e përbërë tërësisht prej druri, që daton që nga shekulli i 12-të.
Korniza prej druri është bërë nga më shumë se 1300 pemë, secila rreze është e bërë nga një pemë.

Struktura e kulmit quhet “Pyll” për shkak të përmasave të saj masive!

8. Katedralja ishte vend i prerjes së kokës

Gjatë Revolucionit, njerëzit ishin aq të neveritur nga monarkia, saqë filluan të hiqnin çdo simbol të mbretërive në rrugët e Parisit.
Në fasadën kryesore të Notre-Dame, revolucionarët hoqën kokat e njëzet e tetë statujave në një galeri, duke menduar se ata ishin statuja të mbretërve francezë.
Në fakt këto statuja ishin në të vërtetë përfaqësime të mbretërve të Judës.

Statujave ende i mungojnë kokat e tyre, por njëzet e një prej tyre janë gjetur dhe mund të vërehen në Muzeun e Moyen-Âge de Cluny (Muzeu i Mesëm i Muajve i Cluny) në Bregun e Majtë.

9. Katedralja ndjek Raportin e Artë

Në arkitekturë, raporti i artë është i dukshëm në çdo formë të përbërë nga një katror dhe një drejtkëndësh, dimensionet e kombinuara të të cilit përputhen përafërsisht me një raport 1:1.61.

Ky raport njihet si një dimension i përsosmërisë në art. Në arkitekturë, disa nga ndërtesat më të vlerësuara ndjekin këtë raport, siç janë Parthenoni Athinë ose Taj Mahali Agra.

Fasada perëndimore e Notre-Dame është e përbërë në mënyrë të qartë sipas këtij raporti. Lartësia e katedrales e ndarë me gjerësinë e saj është përafërsisht 1.61, lartësia totale është rreth 1.61 herë lartësinë e dy kateve të para, gjerësia totale (pjesa qendrore + dy kulla) është afërsisht 1.61 gjerësia e një kullë plus qendra seksioni …

Shumë detaje të tjera dekorative ndjekin raportin e artë.

10. Katedralja është shtëpia e Kurorës së Shenjtë

Më në fund, Notre-Dame është shtëpia e një thesari të paçmuar, midis të cilave është Kurora e Shenjtë e veshur nga Krishti, një pjesë e Kryqit dhe një gozhdë.

Nëse pjesa tjetër e thesarit mund të adhurohet gjatë gjithë vitit, ju mund të shihni Rrëfimet e Shenjta çdo të premte të parë të muajit gjatë ceremonive adhuruese të dedikuara, si edhe për Kreshmën dhe të Premtën e mirë.

© Ndalohet kopjimi ose riprodhimi i të gjithë materialeve, si tekst apo audio, ose fotove pa lejen e autorëve!

Për fotot ilustruese, ndonjëherë jemi të detyruar të përdorim fotografi nga interneti. Nëse kjo gjë prek interesin e personave të interesuar, na sinjalizoni dhe ne menjëherë do i heqim ato!

Share this:
Tags:

Add Comment

eleven − 6 =

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.